Postępująca globalizacja i rozwój technologii sprawiają, że firmy coraz częściej działają na wielu rynkach oraz koncentrują się na wybranych obszarach działalności. W efekcie rośnie liczba transakcji realizowanych pomiędzy podmiotami powiązanymi (kapitałowo lub osobowo). W takich transakcjach konieczne jest ustalanie warunków zgodnie z przepisami w zakresie cen transferowych (dalej również jako: TP), przede wszystkim zgodnie z zasadą ceny rynkowej (arm’s length).
Jednak ceny transferowe to nie tylko transakcje pomiędzy podmiotami powiązanymi. Obejmują one również transakcje zawierane z podmiotami z tzw. rajów podatkowych.
Choć ceny transferowe często kojarzone są głównie z obowiązkami dokumentacyjnymi, w praktyce skuteczne zarządzanie tym obszarem wpływa na efektywność operacyjną zarówno pojedynczych spółek, jak i całych grup kapitałowych.
Kim są podmioty powiązane?
Powiązania między podmiotami mogą być kapitałowe albo osobowe.
- Kapitałowe – np. jedna firma ma udziały w drugiej: spółka produkcyjna posiada 70% udziałów w podmiocie odpowiedzialnym za dystrybucję produktów.
- Osobowe – np.:
- ta sama osoba decyzyjna w dwóch spółkach: prezes spółki produkcyjnej jest jednocześnie członkiem zarządu dystrybutora lub pełni kluczowe funkcje w tym podmiocie – dyrektor operacyjny, dyrektor finansowy, itp.
- występują więzy rodzinne: spółka prowadzona jest przez rodzeństwo (brata i siostrę) albo teścia i zięcia.
Progi dokumentacyjne i sprawozdawcze
Obowiązek sporządzenia dokumentacji TP i złożenia informacji o cenach transferowych (Informacja TPR) zależy od rodzaju transakcji kontrolowanej:
- 10 000 000 zł – transakcje towarowe (np. zakup części zamiennych lub surowca) i transakcje finansowe (np. pożyczki, gwarancje, emisja obligacji),
- 2 000 000 zł – transakcje usługowe (np. zakup usług transportowych lub zakup usług najmu nieruchomości) i inne transakcje (np. restrukturyzacja),
W przypadku transakcji z podmiotami z tzw. rajów podatkowych, obowiązują następujące progi:
- 2 500 000 zł – transakcje finansowe,
- 500 000 zł – transakcje inne niż finansowe.
Co ważne, transakcje w ramach cen transferowych to nie tylko sprzedaż / zakup towarów lub usług czy udzielenie / otrzymanie pożyczki między podmiotami powiązanymi. Czasem chodzi o mniej oczywiste operacje biznesowe, np.:
- nieodpłatne poręczenie kredytu udzielone spółce z grupy,
- sprzedaż produktów do niepowiązanego kontrahenta na warunkach ustalonych w grupie – gdy lokalna spółka realizuje umowę z niepowiązanym kontrahentem, z którym sama nie negocjowała warunków (np. cen czy rabatów),
- wniesienie aportem nieruchomości lub podwyższenie kapitału w spółce zależnej,
- nieodpłatne udostępnienie know-how czy znaków towarowych,
- sprzedaż maszyny produkującej dany rodzaj towaru do podmiotu powiązanego, co skutkuje zmianą osiąganego zysku przez oba podmioty.
Nie wszystkie operacje biznesowe wiążą się bezpośrednio z przepływem środków finansowych. Nie można ich lekceważyć. Należy je przeanalizować pod kątem spełnienia definicji transakcji kontrolowanej i objęcia ich regulacjami w zakresie cen transferowych.
Obowiązki i ryzyka wynikające z cen transferowych
Podstawowe obowiązki w zakresie cen transferowych obejmują:
- Zgodność warunków transakcji z zasadą ceny rynkowej – transakcje z podmiotami powiązanymi muszą być ustalane na takich warunkach, jakie ustaliłby między sobą podmioty niepowiązane. Należy regularnie badać, czy warunki transakcji wciąż zgodne są z warunkami rynkowymi.
- Obowiązek dokumentacyjny i sprawozdawczy, w tym:
- lokalna dokumentacja cen transferowych (Local File) – charakterystyka transakcji realizowanej w danym roku ze spółkami powiązanymi (i nie tylko), w tym m.in.: opis przebiegu transakcji, analizę funkcjonalną, sposób kalkulacji ceny transferowej oraz analizę cen transferowych (tzw. benchmark),
- informacja TPR – informacja przekazywana do właściwego naczelnika urzędu skarbowego, zawierająca dane finansowe i informacje o transakcjach oraz oświadczenie, że ceny zostały ustalone na poziomie rynkowym,
- grupowa dokumentacja cen transferowych (Master File) – charakterystyka działalności grupy w danym roku (obowiązek nie dotyczy wszystkich, dotyczy tylko określonych podatników spełniających ustawowe warunki).
Warto mieć na uwadze, że spółki powiązane mogą podlegać również innym obowiązkom raportowym, takim jak Country-by-Country Reporting (CbC) czy zgłoszenia umów z nierezydentami (ORD-U).
W niektórych sytuacjach obowiązek przygotowania dokumentacji TP może zostać ograniczony lub całkowicie zniesiony. Polskie przepisy w zakresie cen transferowych przewidują m.in.:
- zwolnienia dla transakcji krajowych spełniających określone warunki (np. obie strony są polskimi rezydentami, nie korzystają ze zwolnień podatkowych i nie poniosły straty podatkowej),
- zwolnienia dla transakcji objętych uprzednimi porozumieniami cenowymi (APA),
- uproszczenia w formie tzw. safe harbour dla transakcji finansowych oraz usług o niskiej wartości dodanej,
- uproszczenia w formie braku obowiązku sporządzania analizy cen transferowych dla mikro i małych przedsiębiorców.
Naruszenie lub niewykonanie obowiązków w zakresie cen transferowych może skutkować odpowiedzialnością karno-skarbową członków zarządu i innych osób odpowiedzialnych za rozliczenia podatkowe, zgodnie z przepisami Kodeksu karnego skarbowego. Kary dotyczą m.in.: niezłożenia informacji TPR, podania nieprawdziwych danych lub braku przygotowania dokumentacji cen transferowych.
Podsumowanie praktyczne
Ceny transferowe to nie tylko obowiązek formalny, ale przede wszystkim ważne narzędzie zarządzania efektywnością spółki i całej grupy kapitałowej.
Narzędziem służącym do ograniczania ryzyka podatkowego i zwiększenia efektywności zarządzania cenami transferowymi jest m.in.: polityka cen transferowych, czyli dokument wewnętrzny regulujący zasady zawierania transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi w ramach grupy. Polityka cen transferowych może zawierać m.in.: opis stosowanych metod kalkulacji cen, kryteria doboru transakcji porównawczych oraz zasady podziału ryzyk i funkcji pomiędzy uczestnikami transakcji. Wdrożenie polityki cen transferowych w grupie ułatwi spójne i transparentne podejście do planowania i realizacji transakcji wewnątrzgrupowych oraz będzie stanowić ważny dowód dochowania należytej staranności w przypadku kontroli podatkowej.
Temat cen transferowych niezmiennie pozostaje w obszarze zainteresowania Ministerstwa Finansów i KAS. Zostało to potwierdzono podczas briefingu prasowego 31 lipca 2025 r. Ministerstwo Finansów i KAS zapowiedziało, że podatnicy mogą spodziewać się zwiększonej liczby kontroli w obszarze cen transferowych. Dotyczy to w szczególności podmiotów należących do międzynarodowych grup kapitałowych. Na konferencji zapowiedziano również rozpoczęcie prac nad opracowaniem nowych rozwiązań legislacyjnych, zapobiegającym wyprowadzaniu zysków poza Polskę. To jednoznaczny sygnał, że ceny transferowe będą nadal priorytetowym obszarem zainteresowania organów podatkowych.
Dlatego tak istotne jest kompleksowe zarządzanie cenami transferowymi w grupach, które powinno obejmować:
- posiadanie aktualnych analiz cen transferowych,
- stałe monitorowanie zmian warunków transakcji wewnątrzgrupowych, zwłaszcza zmian w profilach funkcjonalnych,
- terminowe dopełnianie obowiązków dokumentacyjnych i sprawozdawczych,
- rozważenie dostępnych narzędzi ograniczających ryzyko w cenach transferowych (np. APA, ICAP, MAP) dla kluczowych transakcji biznesowych,
- opracowanie i regularną aktualizację polityki cen transferowych – jeśli jest to uzasadnione biznesowo (nie jest to obowiązkowy dokument).
Chcesz być na bieżąco?
Śledź naszą stronę www.clpodatki.pl oraz nasz profil na Linkedin Linkedin CLDP
11 września 2025